Ahlak

29.06.2021

3169

Online Sınavda Kopya Çekmek Kul Hakkına Girer mi?

Pandemi dönemiyle birlikte online olan üniversite sınavlarında kopya çekmek çok kolaylaştı. Malumunuz olduğu üzere üniversite sınavlarında bulunan çan eğrisi sisteminde, bir kişinin aldığı not bütün öğrencilerin notunu ve dersten geçme durumunu etkilemekte. Böyle bir sistemde sınavda kopya çeken kardeşlerimizi nasıl uyarabiliriz? Bu şekilde sınavları geçmek kul hakkına girer mi?

04.08.2021 tarihinde cevaplandı.

Cevap

İslam dini, adalet, liyakat, doğruluk ve dürüstlük gibi ilkeleri toplum için vazgeçilmez esaslar olarak belirlemiştir. Aynı şekilde dinimiz kul ve kamu haklarını da dokunulmaz kabul etmiş, bu hakların ihlalini hiçbir şekilde meşru, helal ve uygun görmemiştir. Bunula ilgili Rabbimiz bazı ayetleriyle biz Müslümanları şu şekilde uyarır:

Hem mallarınızı aranızda bâtıl (haram yollar)la yemeyin ve insanların mallarından bir kısmını kendiniz (haksız olduğunuzu) bile bile (rüşvet veya yalancı şâhidlik gibi) günah ile yemeniz için onları(n hükmünü) hâkimlere (bırakıp) aktarmayın! 1

Ey kavmim! Ölçüyü ve tartıyı adâletle tutun! İnsanlara eşyâlarını eksik vermeyin ve yeryüzünde ifsâd edici kimseler olarak bozgunculuk yapmayın!”2

Şübhesiz ki Allah, adâleti, iyiliği ve akrabâya (muhtaç oldukları şeyleri) vermeyi emreder; fuhşiyâttan, kötülükten ve azgınlıktan da men' eder. İbret alasınız diye size(Allah, böyle) nasîhat eder. 3

Ve (yine bildirilmedi mi ki) şübhesiz insan için, (kendi) çalıştığından başkası yoktur! 4

Peygamber Efendimiz (sav) de konuyla ilgili şöyle buyurmuşlardır:

Bizi aldatan, bizden değildir. 5

Resulullah (sav) bir ekin yığınına uğramış; ve elini onun içine daldırmış da parmaklarına ıslaklık dokunmuş. Bunun üzerine: "Ey ekin sahibi! bu ne?" buyurmuş. Ekin sahibi:
— Ona yağmur isabet etti ya Resulullah! demiş. Resulullah (sav):
O (ıslak) kısmı insanlar görsün diye ekinin üstüne koysa idin ya! Aldatan benden değildir. buyurmuşlar.6

Yukarıdaki bilgilere göre, kopya çekmek caiz değildir ve açık bir hak ihlalidir. Çünkü kopya, doğruluk ve dürüstlüğe aykırıdır, emek vermeden netice elde etmeye çalışmaktır, başkasının hakkını gasp etmeye kapı açar ve aldatma olduğu için dinen meşru/helal görül(e)mez. Öğrencilik döneminde kopya çeken bir kişi öncelikli olarak tövbe etmelidir. Geri kalan yaşantısını Kur'an ve sünnet çerçevesinde, Rabbimizi razı edecek şekilde geçirmelidir. Diyanet İşleri Başkanlığı'nın kopya çekmek ile ilgili görüşü aşağıdaki gibidir:

Kopya çekmek, kul ve kamu hakkını ilgilendirmesi yönüyle büyük bir vebaldir. Bu itibarla hak sahiplerini ve layık olanları bulmak amacıyla yapılan sınavlarda hak ihlaline sebep olan ve aldatma içeren kopya vb. hileli işlemleri yapmak helal değildir. Ayrıca bu tür teşebbüslere göz yummak ve sınav emniyeti konusunda gerekli tedbirleri almayıp zafiyet göstermek de caiz değildir. Okul derslerinde zaman zaman kopya çekmiş bir öğrenci daha sonraki gireceği sınavlarda kopya çekmeden veya torpil vb. gayrimeşru uygulamalara başvurmadan başarılı olur ve tercih yapıp iş sahibi olursa, çalıştığı mesleğin hakkını vermesi şartıyla elde edeceği kazanç haram olarak nitelendirilmez. Ancak geçmişte yapılan hatadan pişman olup tövbe etmek ve hayatın geri kalanında kul hakkına riayet ederek geçirmek en doğrusudur. 7

Kopya çeken veya kopya çekme düşüncesinde olan kişilere karşı kopya çekmenin Müslümana yakışmayan bir davranış olduğunu, bu durumun helal olmadığını söyleyip ona yol gösterici olmakta fayda vardır.

Bununla birlikte böyle bir kimseye yaklaşırken kırıcı, küçük düşürücü ve ümitsizliğe sevk edici bir dil kullanılmamalıdır. Çünkü maksat insanı mahcup etmek değil, yanlıştan vazgeçmesine vesile olmaktır. Bu sebeple, kopya ile elde edilen başarı gerçek başarı değildir, bu hem aldatma, hem de kul hakkına girme tehlikesidir gibi yapıcı cümleler kullanılabilir. Eğer geçmişte böyle bir hata yapılmışsa, kişinin samimi bir tevbe ile Allah’tan af dilemesi, bir daha aynı yanlışa dönmemeye karar vermesi ve bundan sonraki sınavlarda yalnız kendi emeğine dayanması gerektiği hatırlatılmalıdır.
Ayrıca kopya çekmenin sadece şahsi bir kusur olmadığı, başkalarının hakkını daraltan bir haksızlık olduğu da uygun bir üslupla ifade edilmelidir. Zira bir kişinin hile ile elde ettiği not, derece, sıralama veya imkân, gerçekten çalışanın hakkını zedeleyebilir. Bu yönüyle kopya, görüldüğünden daha geniş bir mesuliyet doğurur.
Şayet kişi “herkes yapıyor” veya “mecbur kaldım” gibi mazeretler ileri sürerse,vharamın yaygınlaşmasının onu helal hale getirmeyeceği, yanlışın çok kişi tarafından işlenmesinin onu doğru yapmayacağı nezaketle anlatılmalıdır. Müslüman için asıl ölçü, insanların ne yaptığı değil Allah’ın neyi emrettiği ve neyi yasakladığıdır. Bu bakımdan başarı, sadece yüksek not almak değil helal dairede kalarak, dürüstlükle netice elde etmektir.

Kaynakçalar
  1. Bakara, 2/188.

  2. Hud, 11/85.

  3. Nahl, 16/90.

  4. Necm, 53/39.

  5. Müslim, Îmân, 164.

  6. Müslim, Îmân, 45.

  7. Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu.


Paylaş

Facebook'ta paylaş

Whatsapp'da paylaş

Hesaplarımıza abone olun sorularımızdan ilk siz haberdar olun

Yorumlar (0)

Yorumunuz

Yorum yapabilmek için giriş yapmalısınız