Hak olan mezhepler ve tarikatlar, çok da olsalar, hepsi bir tek caddede gitmektedirler. O da Hz. Muhammed’in (asm) cadde-i kübrasıdır. Sâdî-i Şirazî; Bütün ehl-i hakikat “Allah’a giden o caddeden başka bütün yollar kapalıdır” demişler. Hak mezhepler ve tarikatlar ise, o caddede birer şerit hükmündedir. İnsanlar kendi mizaçlarına ve yaşama şartlarına göre kendilerine uygun bir şeritte gitmeyi tercih etmektedirler. Şeritler farklı farklı olsa da yol birdir, hedef aynıdır; O da Cenab-ı Hakk’ın rızasını kazanmaktır.

Risale-i Nur’un ictihad Risalesi’nde Hak bir olduğu halde 4 mezhebin bir çok farklı hükümleri olmasının hikmeti nedir? Sualine Bediüzzaman Hazretleri şöyle cevap vermektedir:

Bir su, beş muhtelif mizâçlı hastalara göre nasıl beş hüküm alır. Şöyle ki: Birisine hastalığının mizâcına göre su ilaçtır, tıbben vâcibdir. Diğer birisine hastalığı için zehir gibi muzırdır, tıbben ona haramdır. Diğer birisine az zarar verir, tıbben ona mekrûhtur. Diğer birisine zararsız menfaat verir, tıbben ona sünnettir. Diğer birisine ne zarardır, ne menfaattir; âfiyetle içsin, tıbben ona mübâhtır. İşte hak burada taaddüd etti. Beşi de haktır. Sen diyebilir misin ki: “Su yalnız ilaçtır. Yalnız vâcibdir. Başka hükmü yoktur.” İşte bunun gibi, ahkâm-ı İlâhiye, mezheblere hikmet-i İlâhiyenin sevkiyle ittibâ‘ edenlere göre değişir. Hem hak olarak değişir ve her birisi de hak olur, maslahat olur. ¹

Su örneğiyle anlatılan hakikat kısaca şöyledir: Aynı su, farklı hastaların bünyelerine göre kimi zaman zorunlu bir ilaç, kimi zaman zararlı bir zehir, kimi zaman hafif zararlı (mekrûh), kimi zaman faydalı (sünnet), kimi zaman da nötr (mübâh) olabilir. Yani hüküm, muhatabın durumuna göre değişir. Bunun gibi İlâhî hükümler de insanların hâl, ihtiyaç ve maslahatlarına göre mezhepler içinde farklılık gösterir; her bir hüküm kendi muhatabı için haktır ve faydalıdır.

Bir Çok Tarikat Ve Farklı Mealler Olmasının Nedenleri

1) Her insanın yaratılışı, karakteri ve anlama biçimi farklıdır; Allah bu çeşitliliğe uygun olarak birçok yol açmıştır.

2) Tarikat, dinin çizgisi içinde kalbi eğiten özel bir okuldur. Zikir ve usûl değişir ama hedef ortaktır: Allah’ı tanımak ve sevmek.

3) “Hak yollar çeşit çeşittir; maksat tektir.”  Yollar ayrı görünse de hepsi "tevhidde" birleşir.

4) Kur’ân sonsuz mânâlar taşır. Meali hazırlayan âlim kendi ilmi ve üslûbuna göre tercüme eder; bu nedenle meallerin farklılığı birbirini tamamlar.

5) Meal tefsir değildir; Arapça’nın bütün inceliklerini tam yansıtamaz. Farklılıklar, Kur’ân’ın zenginliğini gösterir.

6) İnanç esaslarında birlik farzdır; tarikat ve meal çeşitliliği ise dinin müsaade ettiği bir rahmettir.

7) Ortak zemin Kur’ân, Sünnet ve Ehl-i Sünnet akîdesine bağlılıktır. Farklı yollar bu birliği güçlendirmeli, ayrılığa yol açmamalıdır.