1) Bu zeylin yazılmasına 1939 Erzincan ve İzmir depremleri vesile olmuştur.
2) Bu zeylin dâhil olduğu Risale, 14. Söz, daha önce yazılmıştır. Zeyli olan "Zelzele Bahsi" ise Erzincan depreminden sonra yazılmıştır.
3) Depremin olduğu sene Bediüzzaman Hazretleri Kastamonu'daydı. Bunu, zeyli yazıp Isparta'ya gönderdiği Kastamonu Lahikası'nda yer alan şu ifadelerinden anlıyoruz. Bediüzzaman Hazretleri şöyle buyurmaktadır:
Size bu defa bu zelzele münasebetiyle hem insi hem manevi tarafından sorulan beş altı küçük suallere gayet kısa cevaplar gönderiyorum. On dördüncü Söz'ün ahirindeki bahse tetimmedir. O cevaplar dahi hem manevi ihtar ile hem mühim noktalarda beni sükûta mecbur etmek ile hissettim ki size de bir faidesi var.1
4) Bediüzzaman Hazretleri, depremin teravih vaktinde meydana geldiğini söylemiyor. Aksine, Ramazan'a ve teravih ibadetine karşı gösterilen hürmetsizliğin, depremden sonra uzun süre devam eden sarsıntıların doğurduğu korku ve endişe ile bir nevi azaba dönüşmesini kastetmektedir. Bediüzzaman Hazretleri şöyle buyurmaktadır:
Ramazân-ı Şerîf’in terâvîh vaktinde kemâl-i neş’e ve sürûr ile, sarhoşçasına, gayet heveskârâne şarkıları ve bazen kızların sesleriyle radyo ağzıyla bu mübârek merkez-i İslâmiyetin her köşesinde câzibedârâne işittirilmesi, bu korku azabını netice verdi.2
Buna göre, 1939 Erzincan Depremi Ramazan'dan yaklaşık bir buçuk ay sonra meydana gelmiştir. Bu da, Ramazan'da işlenen umumi hataların cezasının hemen değil, bir müddet sonra gelen bu büyük zelzele ile tecelli ettiğini ifade eder.
5) Zındıka ile alakalı bahsin geçtiği yer tam olarak şöyledir:
Biri: Hataları az olmak cihetiyle temizlemek için ta'cil edildi.
İkincisi: O gibi yerlerde kuvvetli ve hakikatli iman muhafızları ve İslâmiyet hâmileri az veya tam mağlup olmak fırsatıyla, ehl-i zındıkanın orada tesirli bir merkez-i faaliyet tesisleri cihetiyle en evvel oraları tokatladı, ihtimali var.3
Bu iki sebepten birincisinin Erzincan'a dair, ikincisinin İzmir'e dair olması daha kuvvetli ihtimaldir. Bu sebeple mevzunun Dersim hadisesiyle bir alakası yoktur. Zeyil'den önce yer alan Hatime'de Bediüzzaman Hazretleri şöyle buyurmaktadır:
İzmir'in zelzelesi münasebetiyle yazılmıştır. 4
Bu ifadenin de işaretiyle, Zelzele Bahsi’nde hem Erzincan hem İzmir zelzeleleri nazara verilmektedir.
Bediüzzaman Said Nursi, Kastamonu Lahikası, Hayrat Neşriyat, Isparta 2016, s. 21.
Bediüzzaman Said Nursi, Sözler, Hayrat Neşriyat, Isparta 2016, s. 42.
Bediüzzaman Said Nursi, Sözler, Hayrat Neşriyat, Isparta 2016, s. 45.
Bediüzzaman Said Nursi, Sözler, Hayrat Neşriyat, Isparta 2016, s. 41.
