Allah’tan istemediğimiz, sığındığımız ve def‘ini talep ettiğimiz hususlarda elleri ters çevirerek dua etmek, sünnette karşılığı bulunan bir uygulamadır. Ancak burada dikkat edilmesi gereken önemli bir usul meselesi vardır: Sevgili Peygamberimiz (sav) dua ederken tek bir şekle bağlı kalmamıştır. Bazen ellerini açarak, bazen kollarını kaldırarak, bazen ellerini kaldırmadan, bazen de ellerinin durumunu değiştirerek dua etmiştir.
Dolayısıyla sadece “Peygamberimiz (sav) avuç içleri yukarı bakacak şekilde dua ederdi” şeklindeki bir rivayeti esas alıp, bunun dışındaki uygulamaları sünnet dışı saymak isabetli bir yaklaşım değildir. Zira bir sünnetin bilinmemesi, onun mevcut olmadığı anlamına gelmez. Nitekim dua adabı ve şekilleriyle ilgili hadisler farklı hâl ve şartlara göre çeşitlilik göstermektedir.
Bu sebeple “elleri ters çevirerek dua etmenin sünnette yeri yoktur” şeklindeki genellemeler, çoğu zaman bütün rivayetleri ve uygulama çeşitliliğini birlikte değerlendirmemekten kaynaklanmaktadır. Sünneti doğru anlamak, onu tek bir şekle indirgemek değil, Peygamber Efendimizin (sav) farklı durumlarda sergilediği uygulamaların tamamını dikkate almakla mümkündür. Peygamberimizin (sav) dua tarzları ile alakalı rivayetleri şöyledir:
Nebi (sav) bir şey istediğinde ellerinin içini kendine çevirir, bir şeyden Allah'a sığındığında avuçlarının tersini yüzüne çevirirdi.1
Rasulullahı (sav) avuç içlerini kendine çevirerek de, avuçlarının tersiyle de dua ederken gördüm.2
Ayrıca Peygamber Efendimiz (sav), dua ederken bazen koltuklarının beyazlığı görünecek kadar ellerini kaldırırdı.3 Yine Hz. Peygamber (sav) buyuruyor ki; "Allah’a avuçlarınızı yukarıya getirerek dua edin, ellerinizin tersini değil. Duayı bitirdiğiniz zaman da ellerinizi yüzünüze sürün."4
Ancak önceki hadiste zikrettiğimiz gibi Hz. Peygamberin (sav), bela ve musibetler sırasında dua ederken avuçları yere bakacak şekilde dua ettiği bilinmektedir. 5 Yine Peygamberimizin (sav) ellerini kaldırmadan da dua ettiği de rivayet edilmiştir. 6 Ayrıca namazlardan sonra veya başka zamanlarda dua ederken elleri yüze sürmek, duada el kaldırıldığında sünnettir.7
Sonuç olarak, Sevgili Peygamberimiz (sav) duada tek bir şekle bağlı kalmamış, hâl ve maksada göre farklı uygulamalarda bulunmuştur. Bu uygulamalardan birisinde Allah’tan sığınılan hususlarda elleri ters çevirerek dua etmektir.
Hanbel, Müsned, c. 4, s. 56.
Ebu Davud, c. 4, s. 699.
Buhârî, De‘avât, 23 [6341].
İbn Mâce, İkâmetü’s-salavât, 119 [1181]; Duâ, 13 [3866].
Ahmed b. Hanbel, el-Müsned, 4/56 [16613]; Azîmâbâdî, ‘Avnü’l-ma‘bûd, 4/251 [1486].
Ahmed b. Hanbel, el-Müsned, 3/181 [12890].
İbn Mâce, İkâmetü’s-salavât, 119 [1181]; Duâ, 13 [3866].

